Op het eerste oog een luchtig gesprek, maar achter die opmerking gaat een groter verhaal schuil. Voor veel mensen met een verstandelijke beperking is sport immers nog altijd niet vanzelfsprekend. Vervoer, sportmaterialen, geschoolde coaches, geschikte accommodaties en financiële middelen zijn slechts een paar van de drempels die sportparticipatie vermoeilijken voor deze doelgroep.
Precies daarom staat Nederland dit jaar stil bij de uitvoering van het VN-verdrag Handicap, dat op de zondag van de Special Olympics Nationale Spelen 2026 precies tien jaar geleden van start ging. Het verdrag moet ervoor zorgen dat mensen met een beperking dezelfde kansen hebben als ieder ander, bijvoorbeeld op school, op het werk, en tijdens het reizen, maar zeker ook in de sport. Rond deze mijlpaal lanceerde het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport de campagne ‘Heb je iets nodig?’. Een simpele, maar belangrijke vraag: wat is er nodig om mee te kunnen doen?
Van Bonaire naar Haarlem
Goed herkenbaar in stijlvolle zwarte trainingspakken wandelen de sporters uit Bonaire richting de openingsceremonie. Uit een draagbare speaker klinkt vrolijke muziek, die hen het hele weekend zal omringen. Een van de ambassadeurs van de Nationale Spelen loopt met grote ogen de groep tegemoet. Voorzichtig steekt hij een handje op, bij wijze van groet, en hij krijgt een enthousiaste ‘hallo’ terug. Even later verdwijnen ze tussen de duizenden sporters, coaches en vrijwilligers die zich verzamelen voor de feestelijke opening in de IJsbaan.
Even daarvoor worden de deelnemers uit Bonaire, Sint Eustatius en Saba gezamenlijk verwelkomd in het Kennemer Sportcentrum. Een ontmoeting die niet op zichzelf staat: na eerdere edities op Bonaire en Curaçao komen deze sporters volgend jaar immers samen op Sint Maarten voor de derde editie van de Special Olympics Kingdom Games. Hoewel ze allemaal onderdeel zijn van hetzelfde Koninkrijk der Nederlanden, staan deze sporters namelijk niet dagelijks samen op een sportveld. Dat maakt de Special Olympics Kingdom Games, die sporters uit het hele Koninkrijk samenbrengen, zo’n uniek evenement.
Wanneer later die avond de openingsceremonie begint en een feestelijke drumband de sportersparade voorgaat richting de IJsbaan, is de sfeer direct herkenbaar voor iedereen die eerder bij de Kingdom Games aanwezig was. Muziek, dans, vlaggen en vooral heel veel enthousiasme. De sporters van UDI’19 uit Uden, De Brug uit Veendam en AV Sprint uit Breda deden afgelopen jaar nog mee met de Kingdom Games op Curaçao en begroeten vrolijk de verschillende delegaties van de BES-eilanden.
Ook op het voetbalveld leidt ontmoeting de volgende ochtend al snel tot verbinding. Veel Nederlandse sporters hopen tegen Bonaire te mogen spelen en zitten vol verhalen als dat eenmaal gebeurd is: ‘Door voetbal maak ik makkelijker vrienden. Ze hebben mooie tenues en het was heel leuk om tegen ze te spelen! Maar ze zijn wel heel snel… Dat is moeilijk te verdedigen. Gelukkig ben ik ook snel, haha! Het helpt dat ze Nederlands kunnen. Maar op het veld praten ze samen Papiaments. Misschien moet ik dat stiekem gaan leren, dan weet ik waar ze het over hebben.’
Het geluid van de toeter schalt over de voetbalvelden. Tijd voor de aftrap. Maar eerst nog snel een groepsfoto met oud-profvoetballer Lasse Schöne, die dit weekend als vrijwilliger aanwezig is. Langs de zijlijn vinden ook de coaches ondanks hun verschillende achtergronden al snel een gemeenschappelijke basis: ‘Was lekker geweest als jullie hadden kunnen koken gisteren,’ grapt een Nederlandse coach. ‘Jullie hebben zulk lekker eten, man. Jullie hebben nog niet gekookt zeker? Ik heb nog niks geroken.’
Heb je iets nodig?
Voor de sporters uit Caribisch Nederland begon de reis naar Haarlem al lang voordat zij daadwerkelijk in het vliegtuig stapten. Zo is er op Bonaire slechts één G-voetbalteam. Om tegen andere teams te oefenen, moeten ze afreizen naar bijvoorbeeld Curaçao. Ook andere sporten kennen uitdagingen. ‘Een grote drempel voor ons is materiaal,’ vertelt een van de coaches. ‘Materialen voor bocce, voor aangepaste sporten, maar ook gewoon ballen en doelen.’
Ook voor zwemmers zijn de omstandigheden anders dan in Nederland. Waar de wedstrijden plaatsvinden in een zwembad, trainen de sporters op Bonaire in het open water. Een eigen zwembad om structureel te kunnen trainen staat hoog op het wensenlijstje. Daarnaast spelen praktische zaken een rol. Reizen kost geld, daarom worden sponsorlopen georganiseerd om uitzendingen te kunnen bekostigen.
Ook is er behoefte aan voldoende coaches én opleidingen voor coaches: ‘Je wil dat coaches weten hoe ze de sporters goed kunnen begeleiden. Hoe ga je om met bepaald gedrag? Hoe help je iemand verder die heel boos wordt? Dat soort kennis is cruciaal.’ Het zijn stuk voor stuk voorbeelden van de vraag die centraal staat in de campagne van VWS. Niet uitgaan van beperkingen, maar kijken naar wat iemand nodig heeft om wél mee te kunnen doen.
Opvallend genoeg zijn de uitdagingen voor de sporters uit Bonaire deels het spiegelbeeld van wat Nederlandse sporters eerder ervaarden tijdens de Kingdom Games. Destijds werd er extra getraind in buitenbaden en voorbereid op de hitte. Nu zijn de rollen omgedraaid. Langs het veld trekt een speler van Bonaire zijn trainingsjack nog wat verder dicht. ‘Het is koud, man.’ Een Nederlandse coach wijst lachend naar een van zijn eigen sporters, die ook staat te rillen. ‘Lesley, je kan hier wel bij gaan staan! Die jongens van Bonaire hebben het ook allemaal koud.’
Dat contrast laat mooi zien dat ‘Heb je iets nodig?’ voor iedereen iets anders betekent. Tijdens de Nationale Spelen zijn de verschillende antwoorden op die vraag overal zichtbaar. In coaches die sporters begeleiden, in teamgenoten die elkaar helpen en in vrijwilligers die klaarstaan voor iedereen die ze nodig heeft. Niet voor niets staat op hun shirts: Ik ben er speciaal voor jou. Misschien is dat wel precies waar echte inclusie begint. Niet met grote plannen of ingewikkelde oplossingen, maar met oprechte aandacht voor elkaar. Met één simpele vraag:
‘Heb je iets nodig?’
Special Olympics Nederland schreef dit verhaal namens maatschappelijk partner Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport.
Het is 10 jaar geleden dat het VN-verdrag Handicap is ondertekend. Sindsdien zijn er stappen gezet, maar we zijn er nog lang niet.
Veel Nederlanders vinden het belangrijk dat iedereen zo veel mogelijk kan meedoen. Ze willen mensen met een beperking helpen, maar zijn bang om iets verkeerds te zeggen. Daardoor zeggen ze maar niets meer.
Daarom heeft het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) samen met belangenverenigingen voor mensen met een beperking een nieuwe campagne gemaakt. Met de campagne ‘Heb je iets nodig?’ willen we heel Nederland oproepen om die vraag te stellen aan mensen met een beperking. Want we willen dat iedereen kan werken, sporten, reizen en genieten van een avondje uit.