Dr. Dilana Schaafsma

Terug

Relatievorming en seksualiteit: aandacht voor seksueel plezier 

Mensen met een verstandelijke beperking worden verliefd, krijgen verkering en hebben een kinderwens, net als ieder ander. Echter ervaren zij in vergelijking met leeftijdgenoten zonder een beperking meer problemen op het gebied van relatievorming en seksualiteit. Een aantal zaken liggen hieraan ten grondslag. Zo blijkt dat zij minder kennis hebben op het gebied van seksualiteit, slechtere sociale, adaptieve en beslissingsvaardigheden hebben en het lastiger vinden om grenzen aan te geven. Een aantal van deze zaken zijn inherent aan de verstandelijke beperking, echter zijn er ook een aantal zaken die wel verbeterd kunnen worden.

Er wordt door opvoeders te weinig en over een beperkt aantal onderwerpen gesproken en als er al over gesproken wordt, dan is het vaak reactief, ofwel naar aanleiding van iets. Gesprekken die plaatsvinden zijn vaak gericht op het voorkomen van problemen. Denk aan onderwerpen als soa’s, ongeplande zwangerschappen en seksueel overschrijdend gedrag. Er is weinig aandacht voor seksueel plezier en relatievorming.

Daarnaast zien we dat er ruimte voor verbetering is qua seksueel voorlichtingsmateriaal en interventies op dit gebied. Er zijn veel spellen en materialen te koop, maar de kwaliteit ervan varieert. Op dit moment zijn er 5 interventies voor mensen met een verstandelijke beperking op het gebied van seksualiteit die in de databanken voor effectieve interventies zijn opgenomen. Deze interventies hebben allemaal het niveau ‘goed onderbouwd’, dat wil zeggen dat we nog niet weten of zijn ook daadwerkelijk effectief zijn. Eigenlijk weten we nog te weinig over wat werkt bij mensen met een verstandelijke beperking. Dit staat in schril contrast met de kwaliteit van seksuele voorlichtingsmaterialen voor jongeren zonder een beperking.

In deze lezing gaan we dieper in op de specifieke aandachtspunten rondom relatievorming en seksualiteit.

Biografie

Dr. Dilana Schaafsma is als associate lector verbonden aan het lectoraat ‘Opvoeden voor de toekomst’ bij Fontys Hogeschool Pedagogiek. Zij doet sinds 2009 onderzoek binnen het thema ‘seksualiteit bij mensen met een verstandelijke beperking. In 2013 is zij op dit onderwerp gepromoveerd aan de universiteit van Maastricht, zie voor proefschrift en recente artikelen linkedin.com/in/dilanaschaafsma/. Binnen het lectoraat is zij verantwoordelijk voor het programma ‘Gezond seksueel opgroeien’. De missie van dit programma is ‘de seksuele gezondheid van kinderen, jongeren en jongvolwassenen bevorderen en ongewenste ervaringen voorkomen’. Eén van de projecten binnen dit programma is het ‘Eerste Hulp bij Dating’ project, zie ook www.eerstehulpbijdating.nl. Het doel van dit project is jongeren en jongvolwassenen met een verstandelijke beperking ondersteunen op het gebied van relatievorming. Daarnaast zit zij in de werkgroep van de ‘Maand van de leuke seks’, waarmee we in maart activiteiten organiseren die gericht zijn op positieve seksualiteit en is zij voorzitter van de gelijknamige stichting.

Referenties

  1. Schaafsma, D., Stoffelen, J.M.T., Kok, G., & Curfs, L.M.G. (2018). Seksuele gezondheid van mensen met een verstandelijke beperking. In L. Gijs et al. (Eds.), Leerboek seksuologie (pp. 531-545). Utrecht, Nederland: Bohn Stafleu van Loghum.
  2. Schaafsma, D., Kok, G., Stoffelen, J.M.T., & Curfs, L.M.G. (2017). People with intellectual disabilities talk about sexuality: Implications for the development of sex education. Sexuality and Disability, 35, 21-38. doi:10.1007/s11195-016-9466-4.
  3. Schaafsma, D., Kok, G., Stoffelen, J.M.T., & Curfs, L.M.G. (2016). Seksuele voorlichtingsmaterialen voor mensen met een verstandelijke beperking: Beschikbaarheid en kwaliteit. Nederlands tijdschrift voor de Zorg aan mensen met verstandelijke beperkingen, 42, 31-45.
  4. Wilson, N.J., Frawley, P., Schaafsma, D., O’Shea, A., Kahonde, C., Thompson, V., McKenzie, J, & Charnock, D. (2019). Issues of Sexuality and Relationships. In J.L. Matson (Ed.). Handbook of Intellectual Disabilities: Integrating Theory, Research and Practice (pp. 989-1010). New York: Springer.